მინისტრმა ფიდანმა განაცხადა, რომ ევროპელი ლიდერები უკვე იწყებენ ისრაელის მიერ შექმნილი საფრთხის გაცნობიერებას, თუმცა ჯერ კიდევ ვერ პოულობენ გზებს ამ პრობლემის გადასაჭრელად. მან აღნიშნა: „ნეთანიაჰუს მთავრობის პოლიტიკა მხოლოდ ჩვენთვის არ არის პრობლემა. მისი პოლიტიკა და მთავრობა ტვირთია ისრაელისთვის, ტვირთია რეგიონისთვის და ტვირთი და საფრთხეა საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის“.

ანკარაში გამართულ 2026 წლის ნატოს სამიტის შემდეგ, თურქეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჰაქან ფიდანმა შეფასებები გააკეთა გაზეთ „The National“-ისთვის.

ფიდანმა აღნიშნა: „ვფიქრობ, მხარეებს შორის არსებობს კომუნიკაციის ნაკლებობა და გაუგებრობა იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორ უნდა განხორციელდეს სრუტეზე გავლა“.

თავის ირანელ კოლეგა აბას არაღჩისთან სატელეფონო საუბრის შესახებ ჰაქან ფიდანმა თქვა, რომ ამ საუბარმა მას საშუალება მისცა „უფრო ღრმად ჩასწვდომოდა პრობლემის არსს“.

ფიდანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ გამოსავალი რეგიონში დაძაბულობის შემცირებაა და დაამატა, რომ ორივე მხარეს ნამდვილად სურს ცეცხლის შეწყვეტისა და სამშვიდობო შეთანხმების მიმართულებით წინსვლა.

„მიუხედავად ამისა, ყოველთვის არსებობს შემთხვევითი ინციდენტის რისკი და ჩვენ ძალიან ფრთხილად უნდა ვიყოთ კომუნიკაციის შეცდომების, პროვოკაციებისა თუ საპასუხო დარტყმების გამო,“ - განაცხადა მან.

მინისტრმა ფიდანმა კიდევ ერთხელ გაიმეორა: „ნეთანიაჰუს მთავრობის პოლიტიკა მხოლოდ ჩვენთვის არ არის პრობლემა. მისი პოლიტიკა და მთავრობა ტვირთია ისრაელისთვის, ტვირთია რეგიონისთვის და ტვირთი და საფრთხეა საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის“.

„ღია კონფლიქტის საფუძველი არ არსებობს“

კითხვაზე, გამოიწვევს თუ არა ბოლოდროინდელი რიტორიკა თურქეთსა და ისრაელს შორის ღია კონფლიქტს, ფიდანმა უპასუხა: „ღია კონფლიქტისთვის საფუძველი არ არსებობს“.

მან მიანიშნა, რომ ევროპელმა ლიდერებმა დაიწყეს ისრაელის საფრთხის დანახვა, თუმცა გამოსავალი ჯერ არ აქვთ. მან ასევე გააფრთხილა, რომ სირიაში პროგრესის შეფერხების მცდელობებმა შესაძლოა სიტუაცია შეცვალოს. „დარწმუნებულნი არ ვართ, რომ ისრაელს სურს იხილოს სტაბილური, კარგი, ძლიერი და განვითარებული სირია,“ - განაცხადა ფიდანმა.

კითხვაზე, ცდილობს თუ არა ისრაელი სირიის მთავრობის დესტაბილიზაციას, მინისტრმა უპასუხა: „თუ შეხედავთ ისრაელის მთავრობის წარსულ და დღევანდელ ქცევის მოდელებს რეგიონის ქვეყნების მიმართ - დიახ“.

ფიდანმა აღნიშნა, რომ ღაზის სამშვიდობო კომიტეტი ეფექტური იყო „გენოციდის შეჩერების“ კუთხით, თუმცა ჰუმანიტარული დახმარების თვალსაზრისით, მისი აზრით, გეგმამ სასურველ შედეგს ჯერ სრულად ვერ მიაღწია.

მან ხაზი გაუსვა, რომ ყურეში მიმდინარე ომის გამო საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღება სხვა მიმართულებით გადავიდა და საჭიროა ისრაელზე მეტი ზეწოლა, რათა პალესტინელებმა მეტი ჰუმანიტარული დახმარება მიიღონ.

ფიდანმა ყურადღება გაამახვილა თურქეთის უნიკალურ პოზიციაზე რეგიონულ დავებში შუამავლობისთვის: „ჩვენ ყველას ვიცნობთ და ვიცით თითოეული კონფლიქტის დინამიკა“. მან ასევე აღნიშნა, რომ დადგა დრო, რეგიონის ქვეყნებმა თავად იტვირთონ საკუთარი პრობლემები, რადგან ძველი მიდგომებით გაგრძელება მარცხით დასრულდება.

„ახალი რეგიონული სტრუქტურები სხვა ორგანიზაციების ალტერნატივა არ არის“

ფიდანმა განმარტა, რომ ალტერნატივა არის უსაფრთხოების ახალი შეთანხმება, რომელიც გარანტიას მისცემს რეგიონის ყველა მხარის უსაფრთხოებას, პოლიტიკურ სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას. მან შეახსენა საზოგადოებას, რომ წლის დასაწყისში თურქეთმა, პაკისტანმა, ეგვიპტემ და საუდის არაბეთმა შექმნეს სამუშაო ჯგუფი რეგიონში მშვიდობის დამყარების მიზნით.

მისი თქმით, ეს სტრუქტურა არ ცვლის არაბულ ლიგას ან ყურის ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს, არამედ მიზნად ისახავს უფრო სწრაფ მუშაობას, რადგან საერთაშორისო ინსტიტუტები ზედმეტად ფორმალურია და უჭირთ მყისიერი გადაწყვეტილებების მიღება.

„რეგიონში ყველა მხარის პოლიტიკური სუვერენიტეტი და ტერიტორიული მთლიანობა დაცული უნდა იყოს“

ჰაქან ფიდანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ აუცილებელია დაბრუნება იმ პრინციპებთან, სადაც თითოეული ქვეყნის სუვერენიტეტი და ტერიტორიული მთლიანობა აღიარებულია:

„ირანი ამტკიცებს, რომ მისი პოლიტიკა ამ ქვეყნებში (მაგალითად, ერაყში) მარიონეტული ძალების შენარჩუნებით არის პრევენციული უსაფრთხოების პოლიტიკა, ისევე როგორც ისრაელელები ამართლებენ ოკუპაციას უსაფრთხოების საბაბით. თუ ჩვენ შევიმუშავებთ უსაფრთხოების ახალ კონცეფციას, რომელიც ყველას უსაფრთხოებასა და სუვერენიტეტს დაიცავს, ირანიც დაინახავს, რომ შეგვიძლია საკუთარ საზღვრებში დავბრუნდეთ“.

მან გამოთქვა რწმენა, რომ ირანი საკმარისად მოწიფულია ამ რეალობის გასაგებად და დაამატა: „იმედია, თუ აშშ-სა და ირანს შორის სამშვიდობო შეთანხმება მიიღწევა, ჩვენ შევძლებთ ნამდვილად ჯანსაღი მოლაპარაკებების დაწყებას“.

დასასრულს, ფიდანმა ხაზი გაუსვა, რომ პრობლემების განსაზღვრისა და გადაჭრის პროცესში საჭიროა მაქსიმალური ღიაობა, გამჭვირვალობა და გულწრფელობა.