თურქეთის ტელე-რადიო მაუწყებლობა TRT-ის გენერალურმა დირექტორმა მეჰმედ ზაჰიდ სობაჯიმ აღნიშნა, რომ მაუწყებლის ხელთ არსებული ყველაზე ძლიერი კაპიტალი ნდობაა: „როგორც TRT, ჩვენ ამ ნდობას ბატონი პრეზიდენტის ლიდერობით გამოჩენილი პრინციპული პოზიციიდან ვიღებთ. სწორედ ამიტომ ვამბობთ, რომ თურქეთის სამართლიანობისა და უფლებების საზომი TRT-ის მაუწყებლობის საზომია“.
სტამბოლის კონგრეს-ცენტრში რიგით მე-10 TRT World ფორუმი 2026-ის გახსნაზე გამოსვლისას, რომელიც წელს თემით: „დეცენტრალიზებული სამყარო: ვინ იქნება ლიდერი მაშინ, როდესაც წესები ძალას კარგავს?“ იმართება, სობაჯიმ განაცხადა, რომ ფორუმი, რომელსაც პატივი კიდევ ერთხელ დასდო პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა თავისი მობრძანებით, 43 ქვეყნის 150-მდე სპიკერისა და 2000-მდე მონაწილის ჩართულობით ტარდება.
სობაჯიმ განმარტა, რომ წლევანდელი თემა - „დეცენტრალიზებული სამყარო: ვინ იქნება ლიდერი მაშინ, როდესაც წესები ძალას კარგავს?“ - მსოფლიოში მიმდინარე რყევების შედეგად შექმნილი ზღვრის განსახილველად შეირჩა. მან ხაზი გაუსვა, რომ ამ თემის შერჩევის მთავარი მიზეზი ის რეალობაა, სადაც წესები ქაღალდზე ფორმალურად ნარჩუნდება, თუმცა პრაქტიკაში ძალას კარგავს.
სობაჯიმ აღნიშნა, რომ დღეს საერთაშორისო სამართლის ხმა უხეში ძალის ხმაურში იკარგება და დასძინა:
„ამ წესრიგის დასაცავად შექმნილი ინსტიტუტები ისეთი უმძიმესი გამოცდის წინაშეც კი, როგორიც გენოციდია, ვერ იძლევიან მათგან მოსალოდნელ პასუხს. წესების დამდგენნი თავიანთ მიერვე გავლებული საზღვრებიდან გადიან, ხოლო ისინი, ვინც არბიტრის როლზე აცხადებენ პრეტენზიას, სამართლიანობის სასწორს ძლიერის სასარგებლოდ ხრიან. ყოველი ორმაგი სტანდარტი, ყოველი დაუსჯელი დარღვევა კიდევ უფრო ასუსტებს რწმენას იმის მიმართ, რომ არსებულ საერთაშორისო სისტემას სამართლიანობის დამყარება შეუძლია. ამ ყველაფრის პარალელურად, 1945 წლის შემდეგ აგებული გლობალური წესრიგის ცენტრი სწრაფად იშლება. ცენტრის მოშლასთან ერთად ძალაუფლება რეგიონებს, ალიანსებსა და თანამშრომლობის ახალ პლატფორმებს შორის ნაწილდება. დღეს ვერცერთი ქვეყანა ვერ იტყვის, რომ მსოფლიოს ერთადერთი ცენტრია“.
თურქეთის როლი
სობაჯიმ ყურადღება გაამახვილა თურქეთის როლზე, რომელმაც არაერთხელ დასვა რუსეთი და უკრაინა მოლაპარაკებების ერთ მაგიდასთან, აფრიკაში დაპირისპირებული მხარეები საერთო მნიშვნელამდე მიიყვანა და მხარი დაუჭირა სირიის სტაბილიზაციას - ამით თურქეთმა აღადგინა უხეში ძალის მიერ დამხობილი მოლაპარაკებების მაგიდები. მან განაცხადა: „დღეს მსოფლიომ შესაძლოა ცენტრი დაკარგა, მაგრამ როდესაც საქმე გადაწყვეტას ეხება, ყველამ ძალიან კარგად იცის, რომელ კარს უნდა მიადგეს. მაშინ როცა გლობალურ პოლიტიკაში ცენტრი იშლება, ახალ საინფორმაციო გარემოში, პირიქით, ცენტრალიზაცია ხდება. ტექნო-ფეოდალიზმის წესრიგში ყალიბდება გლობალური ალგორითმული მეურვეობა“.
სობაჯის თქმით, რამდენიმე ტექნოლოგიური კომპანია ალგორითმების მეშვეობით წყვეტს, თუ ვინ უნდა იყოს დაცული, ვისი ტკივილი უნდა გამოჩნდეს და რომელ დარღვევას უნდა მოჰყვეს რეაქცია, ხოლო ამ ტექნო-ფეოდალურ წესრიგში ხმაჩახშულნი კვლავ ჩაგრულები რჩებიან.
მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამ მეურვეობის ფონზე, როგორც თურქეთის, ასევე TRT-ის, მოვალეობაა, მსოფლიოს ყველაზე მიყრუებულ კუთხემდეც კი მიიტანონ ჩაგრული ხალხების განცდები და ის ბრძოლა, რომელსაც პრეზიდენტი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი და თურქეთი მათი უფლებების დასაცავად ეწევიან. მან განაცხადა:
„მაუწყებლის ხელთ არსებული ყველაზე ძლიერი კაპიტალი ნდობაა. როგორც TRT, ჩვენ ამ ნდობას ბატონი პრეზიდენტის ლიდერობით გამოჩენილი პრინციპული პოზიციიდან ვიღებთ. ამიტომ ვამბობთ, რომ თურქეთის სამართლიანობისა და ჭეშმარიტების საზომი TRT-ის მაუწყებლობის საზომია. კითხვაზე - ვინ იქნება ლიდერი მაშინ, როდესაც წესები ძალას კარგავს? - თურქეთმა თავისი პასუხი უკვე გასცა გამართული მოლაპარაკებებით, ადგილზე არსებული რეალური ყოფნითა და ნებისმიერი ზეწოლის წინაშე შეურყეველი პოზიციით. თურქეთისთვის ამ ძალის მინიჭება კი თქვენი აღმატებულების ლიდერობის დამსახურებაა. ეს გარდატეხა, რომელსაც დღეს ბევრი ქვეყანა მხოლოდ ახლა ამჩნევს, თქვენ წლების წინ დაინახეთ და დაჟინებით გაიმეორეთ: ‘მსოფლიო ხუთზე დიდია’. სამყაროში, რომელმაც ცენტრი დაკარგა, ის, რომ თურქეთმა გეზი არ დაკარგა, საიმედო ნავსაყუდლად და იმ ქვეყნად იქცა, რომელსაც შველისთვის მიმართავენ, თქვენი შორსმჭვრეტელობისა და გამჭრიახობის შედეგია“.
