სააგენტო „ანადოლუს“ (AA) რედაქტორთა საბჭოს სტუმარმა თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჰაქან ფიდანმა უპასუხა კითხვებს მიმდინარე დღის წესრიგთან დაკავშირებით და გააკეთა შეფასებები.

მინისტრმა ფიდანმა თურქეთს, პაკისტანსა და საუდის არაბეთს შორის პარასკევს ხელმოწერილ „მექის ერთობლივი თავდაცვის შეთანხმებასთან“ დაკავშირებით აღნიშნა: „ეს ნამდვილად ისტორიული დღე იყო. ჩვენს საგარეო პოლიტიკაში, რომელსაც პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის ხელმძღვანელობით ვატარებთ, არის გარკვეული ქვაკუთხედები, რომლებსაც წლების განმავლობაში ვისახავდით მიზნად. ჩვენ გავხდით მოწმე მოვლენისა, რომელიც სწორედ ერთ-ერთი ასეთი მიზნის განხორციელებას უკავშირდება“.

„ნატოს მე-5 მუხლის მსგავსი, თუმცა საერთო მტრის გარეშე“

საგარეო საქმეთა მინისტრმა განმარტა, რომ თურქეთს, საუდის არაბეთსა და პაკისტანს შორის მექაში ხელმოწერილი თავდაცვის შეთანხმება ტექნიკურად ნატოს მე-5 მუხლის ეკვივალენტურია (რომელიც ერთ ქვეყანაზე თავდასხმას ყველაზე თავდასხმად მიიჩნევს), თუმცა ერთი კრიტიკული განსხვავებით: ის არ განსაზღვრავს საერთო მტერს და არ არის მიმართული რომელიმე ქვეყნის წინააღმდეგ.

შაბათს სააგენტო „ანადოლუსთვის“ მიცემულ ექსკლუზიურ ინტერვიუში ფიდანმა დეტალურად ისაუბრა ამ გარდამტეხ სამმხრივ პაქტზე, რომელიც მან რეგიონში მზარდი არასტაბილურობის საპასუხოდ აუცილებელ ნაბიჯად შეაფასა.

„მექის თავდაცვის შეთანხმება ტექნიკურად იგივეა, რაც ნატოს მე-5 მუხლი“, - განაცხადა ფიდანმა. მისი თქმით, პაქტი არ მიუთითებს რაიმე კონკრეტულ საერთო საფრთხეზე; სამი ქვეყანა ამ შეთანხმებამდე მივიდა საერთო აღიარებით, რომ რეგიონში გაღრმავებული არასტაბილურობა მოითხოვს კოლექტიური თავდაცვის სტრუქტურულ ჩარჩოს.

მინისტრმა ხაზი გაუსვა, რომ პაქტი სრულად თავდაცვითი ხასიათისაა და არ არის ექსპანსიონისტური. მან მკაფიო „წითელი ხაზი“ გაავლო კოლექტიურ თავდაცვასა და აგრესიულ სამხედრო პოზიციას შორის: „სანამ წევრ ქვეყნებს თავს არ დაესხმებიან, არცერთი ქვეყანა არ არის ჩვენი სამიზნე“.

ფიდანმა ასევე აღნიშნა, რომ სამივე ხელმომწერი ქვეყნის ბუნება ამ ალიანსს რეგიონისთვის საფრთხის შემცველს არ ხდის: „თურქეთი, საუდის არაბეთი და პაკისტანი არ არიან ექსპანსიონისტური ქვეყნები“. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ პაქტი შექმნილია არა ძალის დემონსტრირებისთვის ან ტერიტორიული ამბიციებისთვის, არამედ უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად.

„რატომ ახლა?“

საგარეო საქმეთა მინისტრმა აღნიშნა, რომ შეთანხმება ნამდვილი სტრატეგიული აუცილებლობითაა განპირობებული. მისი თქმით, ახლო აღმოსავლეთი და მისი შემოგარენი შევიდა სახიფათო და ხანგრძლივი არასტაბილურობის პერიოდში, რაც რეგიონული ძალების კოორდინირებულ პასუხს მოითხოვს.

სამმხრივი ჯგუფი აერთიანებს თურქეთს (ნატოს წევრს ერთ-ერთი უდიდესი არმიით), საუდის არაბეთს (არაბული სამყაროს უმსხვილეს სამხედრო მხარჯველს) და პაკისტანს (აზიის ერთ-ერთ უდიდეს არმიასა და ბირთვული იარაღის მფლობელ ქვეყანას).

პრეზიდენტ ერდოღანის ხედვა

ფიდანის თქმით, პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის ხედვაა, რომ მექის ერთობლივი თავდაცვის შეთანხმება გასცდეს 3 ქვეყნის ფარგლებს და, საჭიროების შემთხვევაში, მასში სხვა ქვეყნებიც ჩაერთონ. მან გამოთქვა რწმენა, რომ შემდეგ ეტაპზე შეთანხმებას ეგვიპტეც შეუერთდება. მინისტრმა ხაზი გაუსვა, რომ ეს შეთანხმება არის საკვანძო ნაბიჯი რეგიონში მუდმივი სტაბილურობისკენ, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის გასვლის შემდეგ დიდი ხანია არასტაბილურობასთან ასოცირდება.

რუსეთ-უკრაინის ომი

რუსეთ-უკრაინის ომზე საუბრისას ფიდანმა აღნიშნა, რომ როდესაც გამოფიტვის ომი ფრონტის ხაზს სცილდება, კონფლიქტი ეროვნული გადარჩენის საკითხად იქცევა:

„როდესაც გამოფიტვის ომი ზურგზეც აისახება, საკითხი ერის არსებობა-არარსებობამდე მიდის. ასეთ დროს იყენებ ყველა ხელთარსებულ შესაძლებლობას“.

კვიპროსის საკითხი

კვიპროსის კუნძულთან დაკავშირებით ფიდანმა განაცხადა, რომ თურქეთი არ აღიარებს კვიპროსის ბერძნულ მხარეს სახელმწიფოდ და ხაზი გაუსვა კვიპროსელი თურქების უფლებების პატივისცემის აუცილებლობას: „ჩვენ არ ვაღიარებთ კვიპროსის ბერძნულ ნაწილს სახელმწიფოდ. თუ თქვენ არ აღიარებთ კვიპროსელი თურქების უფლებებს, მეც არ ვაღიარებ თქვენს სახელმწიფოებრიობას. თქვენ არ ხართ 1960 წელს დაარსებული სახელმწიფო“, - განაცხადა მან.

მან ასევე აღნიშნა, რომ კუნძულზე მშვიდობა და სტაბილურობა იქ თურქი სამხედროების ყოფნის დამსახურებაა.

ისრაელი

ღაზაში ისრაელის ქმედებების ფონზე, ფიდანმა საერთაშორისო ასპარეზზე ისრაელის პოლიტიკური იზოლაციის გაღრმავებისკენ მოუწოდა. მან აღნიშნა, რომ ანკარა არ აპირებს თელ-ავივის მიმართ პოზიციის შერბილებას:

„ისრაელის საერთაშორისო პოლიტიკური იზოლაცია შეუფერხებლად უნდა გაგრძელდეს“.