აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა განაცხადა, რომ თეირანის მოლაპარაკებებში გადაწყვეტილების მიღების პროცესებთან დაკავშირებული გაურკვევლობის მიუხედავად, აშშ-ის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად და ქვეყნის შვიდთვიანი ომის დასასრულებლად ირანმა ბირთვული გამდიდრების სიმძლავრე „მნიშვნელოვნად“ უნდა შეამციროს.
ვენსმა, რომელიც დიდი ხანია სკეპტიკურად უყურებს აშშ-ის ჩართულობას საზღვარგარეთის ომებში, კონფლიქტის მოგვარებისკენ მიმართულ მოლაპარაკებებში წამყვანი როლი იკისრა და სექტემბერში შუამავლობა გაუწია დროებით სამშვიდობო შეთანხმებას; თუმცა ეს შეთანხმება მალევე ჩაიშალა.
„Reuters“-თან ექსკლუზიურ ინტერვიუში ვენსმა აღნიშნა, რომ ნებისმიერი შეთანხმება მოითხოვს ირანის მიერ არსებული ბირთვული გამდიდრების სიმძლავრის შემცირებას და არა მხოლოდ გარანტიების გაცემას იმის შესახებ, რომ ის მომავალში შეამცირებს ბირთვულ საქმიანობას.
ვენსმა განაცხადა: „თუ ბირთვული იარაღი არ გსურთ, მაშინ რატომ გჭირდებათ 60%-ით გამდიდრებული საწვავი? და თუ გსურთ აჩვენოთ თქვენი გადაწყვეტილება, რომ არ შექმნათ ბირთვული იარაღი, ნუ აწარმოებთ მაღალგამდიდრებულ საწვავს. ეს ძალიან ფუნდამენტური და გადამწყვეტი საკითხია. ვფიქრობ, თუ მათ სურთ ბირთვული იარაღის არშექმნისადმი ერთგულება დაამტკიცონ, გამდიდრების სიმძლავრესთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი უნდა გადადგან.“
ვენსის თქმით, აშშ კვლავ ღიაა შეთანხმებისთვის, თუმცა პირობად დააყენებს ირანის მხრიდან ბირთვულ სფეროში კონკრეტულ დათმობებზე წასვლას: „ჩვენ სიტყვებს ქმედებებში არ გავცვლით.“
გაურკვეველია, როგორ მიიღება გადაწყვეტილებები თეირანში
ვენსმა აღნიშნა, რომ ვაშინგტონი დარწმუნებული არ არის იმაში, თუ ვინ იღებს გადაწყვეტილებებს თეირანში.
აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა განმარტა, რომ თეთრ სახლს კონტაქტი აქვს ირანის პრეზიდენტ მასუდ ფეზეშქიანთან და საგარეო საქმეთა მინისტრ აბას არაღჩისთან, თუმცა ომის დასაწყისში აშშ-ისა და ისრაელის ერთობლივი დარტყმების შედეგად უზენაესი ლიდერის, ალი ხამენეის მკვლელობის შემდეგ, გაურკვეველია, რამდენად ფლობენ ეს პირები ძალაუფლებას ირანის მმართველ სტრუქტურაში.
„ერთ-ერთი საკითხი, რაც დავაფიქსირეთ, არის ის, რომ სრულიად გაურკვეველია, თუ როგორ მიიღება მათ ქვეყანაში გადაწყვეტილებები“, — განაცხადა ვენსმა. მეორე მხრივ, ტრამპმაც სამშაბათს გაკეთებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ „უდიდესი პრობლემა“ ის არის, რომ არავინ იცის, ვინ მართავს ირანს.
ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პრესსპიკერმა ესმაილ ბაღაიმ კვირას გაკეთებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ ამერიკელმა ოფიციალურმა პირებმა მშვენივრად იციან, ვინ არიან მათი ირანელი კოლეგები და როგორ მუშაობს ირანის გადაწყვეტილების მიღების მექანიზმი.
„Reuters“-თან საუბარში ვენსმა თქვა, რომ ადგილზე არსებული ვითარების შესაფასებლად პირადად შეხვდა საველე მეთაურებს.
ვენსმა უარყო შეშფოთება კრიტიკული საბრძოლო მასალის ნაკლებობასთან დაკავშირებით და განაცხადა, რომ ირანის ძალებს დროდადრო შეუძლიათ ჰორმუზის სრუტეში კომერციულ გემებზე თავდასხმა, თუმცა მათ არ შეუძლიათ ამ საზღვაო გზით ენერგომატარებლების ექსპორტის მნიშვნელოვნად შეფერხება.
ომი — და მისი ყოველთვიური 3 მილიარდ დოლარიანი ღირებულება — საარჩევნო კამპანიის მნიშვნელოვან დღის წესრიგად იქცა. ენერგომატარებლებზე გაზრდილმა ფასებმა ტრამპი და რესპუბლიკელები თავდაცვით პოზიციაში ჩააყენა ე.წ. მერყევ შტატებში, სადაც კონგრესზე კონტროლის ბედი წყდება.
ვენსი თეთრ სახლში ტრამპის პოტენციურ მემკვიდრედ და ერთ-ერთ წამყვან რესპუბლიკელ კანდიდატად განიხილება.
მოგვიანებით „Reuters“-თან საუბრისას ვენსმა განაცხადა, რომ ჯერ არ მიუღია გადაწყვეტილება, იყრის თუ არა კენჭს პრეზიდენტობისთვის 2028 წელს: „ბუნებით საქმის გადამდები ადამიანი ვარ. ამ საკითხზე სერიოზულად ჯერ არც მიფიქრია.“
