ᲗᲣᲠᲥᲔᲗᲘ
კითხვის დრო 3 წუთი
2001-დან 2026 წლამდე: თურქეთის „AK Parti-ა“ (სამართლიანობისა და განვითარების პარტია) 25 წლისაა
სამართლიანობისა და განვითარების პარტია (AK Parti) ამყარებს უწყვეტ რეკორდს, როგორც ყველა საპარლამენტო არჩევნებში ყველაზე მაღალი ხმების მიმღები პარტია 1946 წლიდან - მას შემდეგ, რაც თურქეთში მრავალპარტიული პერიოდი დაიწყო.
2001-დან 2026 წლამდე: თურქეთის „AK Parti-ა“ (სამართლიანობისა და განვითარების პარტია) 25 წლისაა
ერდოღანი

პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის ლიდერობით, „AK Parti-ა“ ქვეყნის პოლიტიკურ სცენაზე 25-ე წელს ასრულებს. პარტიის მმართველობის პერიოდს აქვს უპრეცედენტო უწყვეტობა თურქეთის მრავალპარტიულ ისტორიაში.

2001 წლის 14 აგვისტოს, „AK Parti-ა“ დაარსდა როგორც თურქეთის 39-ე პოლიტიკური პარტია, ერდოღანის მიერ ჩამოყალიბებული „სათნო ადამიანების მოძრაობის“ ფარგლებში. დაფუძნების ღონისძიებაზე მან განაცხადა, რომ იმ დღიდან თურქეთში არაფერი აღარ იქნებოდა ისე, როგორც ადრე. წლების შემდეგ ისტორიკოსებმა ეს მომენტი თურქულ პოლიტიკაში ახალი ეპოქის დასაწყისად შეაფასეს.

16 აგვისტოს, დამფუძნებელთა საბჭოს სხდომაზე, ერდოღანი ერთხმად აირჩიეს თავმჯდომარედ. ასე დაიწყო პარტიის პოლიტიკური თავგადასავალი, რომელმაც ზედიზედ გამარჯვებების შედეგად ოთხი პრემიერ-მინისტრი და ორი პრეზიდენტი წარმოშვა.

დაარსებიდან სულ რაღაც 15 თვის შემდეგ, 2002 წლის 3 ნოემბრის საპარლამენტო არჩევნებში პარტია წარსდგა ლოზუნგით: „მარტო მმართველობა, მზადყოფნა მუშაობისთვის“. მიუხედავად იმისა, რომ პოლიტიკური აკრძალვის გამო ერდოღანმა ვერ შეძლო კანდიდატურის წარდგენა, პარტიამ ხმების 34,28% მიიღო, გახდა უმსხვილესი ძალა და გზა გაუხსნა 58-ე მთავრობის ჩამოყალიბებას აბდულა გიულის ხელმძღვანელობით.

პოლიტიკური გზის გახსნა

კონსტიტუციის 76-ე მუხლში შეტანილმა ცვლილებამ გააუქმა სამართლებრივი დაბრკოლება ერდოღანის კანდიდატურისთვის. 2003 წლის 9 მარტს, სიირთში ჩატარებული შუალედური არჩევნების შედეგად, ერდოღანი პარლამენტის წევრად აირჩიეს. აბდულა გიულის მთავრობის გადადგომის შემდეგ, მაშინდელმა პრეზიდენტმა აჰმეთ ნეჯდეთ სეზერმა ერდოღანს მთავრობის ფორმირება დაავალა. 2003 წლის 15 მარტს ერდოღანმა 59-ე მთავრობა ჩამოაყალიბა და პრემიერ-მინისტრი გახდა.

ახალი არჩევნები, ახალი გამარჯვებები

ერდოღანის პრემიერობის პერიოდში პარტიამ პირველი საარჩევნო გამოცდა 2004 წლის ადგილობრივ არჩევნებზე ჩააბარა, სადაც ხმების 41,7% მიიღო. 2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე  „AK Parti-ამ“ ხმები 46,58%-მდე გაზარდა და ერთპიროვნული მმართველობა გააგრძელა.

2010 წლის რეფერენდუმი

პარტიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პოლიტიკური გამოცდა იყო 2010 წლის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი, რომელიც 1980 წლის 12 სექტემბრის სამხედრო გადატრიალების 30 წლისთავზე ჩატარდა. ცვლილებები ხმების 57,88%-ით იქნა მიღებული.

პირველი პრეზიდენტი ხალხის არჩევით

აბდულა გიულის უფლებამოსილების ვადის ამოწურვის შემდეგ, 2014 წლის 10 აგვისტოს, ერდოღანი გახდა თურქეთის პირველი პრეზიდენტი, რომელიც პირდაპირი წესით ხალხმა აირჩია (ხმების 51,79%-ით).

15 ივლისის გადატრიალების მცდელობა და „სახალხო ალიანსის“ დაბადება

2016 წლის 15 ივლისს, ფეთჰულაჰის ტერორისტული ორგანიზაციის (FETÖ) მიერ განხორციელებული გადატრიალების მცდელობა აღიკვეთა მოქალაქეების მიერ, რომლებიც ერდოღანის მოწოდებით ქუჩებში გამოვიდნენ და ტანკებს დაუპირისპირდნენ. ამ მოვლენის შემდეგ „აკ პარტიასა“ და „ნაციონალისტური მოძრაობის პარტიას“ (MHP) შორის სოლიდარობამ საფუძველი ჩაუყარა „სახალხო ალიანსს“ (Cumhur İttifakı).

2018 წლის ივნისის არჩევნები

2018 წლის 24 ივნისს ამომრჩეველმა პირველად აირჩია პრეზიდენტი და პარლამენტი ერთდროულად. ერდოღანმა ხმების 52,59%-ით გაიმარჯვა და გახდა საპრეზიდენტო მმართველობის სისტემის პირველი პრეზიდენტი.

2023 წლის მაისის არჩევნები

2023 წლის 14 მაისს გამართულ არჩევნებში ერდოღანმა პირველ ტურში 49,52% მიიღო, ხოლო 28 მაისს გამართულ მეორე ტურში ხმების 52,18%-ით კვლავ მოიპოვა პრეზიდენტის პოსტი.

ტერორიზმისგან თავისუფალი თურქეთის პროცესი

2024 წლის 22 ოქტომბერს MHP-ის ლიდერის, დევლეთ ბაჰჩელის მიერ ინიცირებული და პრეზიდენტ ერდოღანის მიერ მხარდაჭერილი „ტერორიზმისგან თავისუფალი თურქეთის“ მიზნისკენ მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა. ამ პროცესის ფარგლებში პარლამენტში შეიქმნა „ეროვნული სოლიდარობის, ძმობისა და დემოკრატიის კომისია“.

2026 წლის 5 აგვისტოს პარლამენტს წარედგინა კანონპროექტი „ეროვნული სოლიდარობისა და სოციალური ინტეგრაციის გაძლიერების შესახებ“. კანონპროექტი ითვალისწინებს სამართლებრივი პროცედურების (გამოძიება, სასჯელი) შეჩერებას მას შემდეგ, რაც ოფიციალურად დადასტურდება PKK/KCK-ის და მასთან დაკავშირებული ტერორისტული ორგანიზაციების ფაქტობრივი დასასრული და იარაღის ჩაბარება. 2026 წლის 10 აგვისტოს აღნიშნული კანონპროექტი პარლამენტმა 467 მომხრე ხმით მიიღო.

აღმოაჩინეთ
აბასი თურქეთს ეწვევა
მინისტრი ფიდანი ლიბიას ოფიციალური ვიზიტით ეწვევა
პრეზიდენტმა ერდოღანმა ავსტრიის კანცლერ შტოკერთან გამართულ ერთობლივ პრესკონფერენციაზე ისაუბრა:
თურქეთმა კოლუმბიას სამძიმარი გამოუცხადა
TEKNOFEST-ის უპილოტო საფრენი აპარატების შეჯიბრება თურქეთის შირნაქის პროვინციაში დაიწყო
მინისტრი ფიდანი ფრანგ და გერმანელ კოლეგებს ესუბრა
ფიდანი: მექის შეთანხმება ერთობლივ თავდაცვას უზრუნველყოფს, თუმცა არ შეიცავს კონკრეტულ მიზანს ან მტერს
ითო მიესალმა თურქეთის, საუდის არაბეთისა და პაკისტანის „ისტორიულ“ თავდაცვის შეთანხმებას
თურქეთის, საუდის არაბეთისა და პაკისტანის „მექის თავდაცვის შეთანხმება“
თურქეთი, საუდის არაბეთი და პაკისტანი თავდაცვის სამმხრივ შეთანხმებას გააფორმებენ
ერდოღანი საუდის არაბეთს ეწვევა სალმანთან და შარიფთან შეხვედრების გასამართად
ახალი ეტაპი თურქეთ-ერაყის ხაზზე: ძალთა ბალანსი ადგილზე შეიცვლება
მინისტრი ფიდანი: ჩვენსა და სირიას შორის საერთო მომავალია
მინისტრი ფიდანი: თუ ისრაელის ექსპანსიონიზმი არ შეჩერდება, კრიზისი გლობალური გახდება
სირიის საგარეო საქმეთა მინისტრი შეიბანი თურქეთში ჩამოდის
MİT-ის ხელმძღვანელი ქალინი ანკარაში ლიბიელ ოფიციალურ პირებს შეხვდა
Fitch: თურქული ბანკებისა და ხაზინის საერთაშორისო რეპუტაცია მაღალია
პრეზიდენტი ერდოღანი საუდის არაბეთის ტახტის მემკვიდრე პრინც სალმანს ესაუბრა
თურქეთი, ეგვიპტე და კატარი გენოციდში ბრალდებულ ისრაელს გმობენ
მინისტრ ფიდანის ინტენსიური დიპლომატიური საქმიანობა