თურქეთმა პატივი მიაგო 1992 წელს ყარაბაღის რეგიონის ქალაქ ხოჯალიში სომხური ძალების მიერ აზერბაიჯანელი მშვიდობიანი მოსახლეობის მასობრივი ხოცვა-ჟლეტის — ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტის მსხვერპლთა ხსოვნას.

თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ხუთშაბათს გავრცელებულ განცხადებაში აღნიშნა: „ჩვენ ვგმობთ აზერბაიჯანის ყარაბაღის რეგიონში მდებარე ქალაქ ხოჯალიში უდანაშაულო მშვიდობიანი მოქალაქეების წინააღმდეგ განხორციელებულ ხოცვა-ჟლეტას“.

განცხადებაში ასევე ნათქვამია: „ხოჯალიში მომხდარი სისასტიკე კვლავ რჩება სინდისის სამარცხვინო შავ ლაქად. ჩვენ ყოველთვის გულით ვატარებთ 613 მოკლული ძმის, დაჭრილების, დატყვევებულებისა და დაკარგული ყველა აზერბაიჯანელი ძმის ტკივილს. ღმერთმა გაანათლოს ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტისას დაღუპულთა სულები, ხოლო აზერბაიჯანელ ხალხს კვლავ ვუცხადებთ სამძიმარს“.

მოვლენები ხოჯალიში

საბჭოთა კავშირის დაშლიდან მალევე, 1992 წლის 26 თებერვალს, სომხურმა ძალებმა მძიმე არტილერიითა და ტანკებით დაბომბვის შემდეგ ყარაბაღის ქალაქი ხოჯალი დაიკავეს.

აზერბაიჯანული მონაცემებით, ქალაქზე სომხურმა მხარემ ორსაათიანი თავდასხმა განახორციელა, რის შედეგადაც მოკლეს 613 აზერბაიჯანელი მშვიდობიანი მოქალაქე, მათ შორის 106 ქალი, 63 ბავშვი და 70 მოხუცი, ხოლო 487 მძიმედ დაიჭრა.

ხოცვა-ჟლეტის დროს სომხების მიერ დატყვევებული 1275 აზერბაიჯანელიდან დაახლოებით 150 დღემდე დაკარგულად ითვლება, რვა ოჯახი კი მთლიანად განადგურდა.

1990-იანი წლების დასაწყისში ყარაბაღის პირველი ომის შემდეგ, ყარაბაღის რეგიონი მასობრივი მკვლელობებისა და ძმათა სასაფლაოების მოწმე გახდა. ამ ომის დროს სომხეთის არმიამ მოახდინა ყარაბაღისა და შვიდი მიმდებარე რაიონის, მათ შორის ხოჯალის ოკუპაცია, რომლებიც საერთაშორისო დონეზე აზერბაიჯანის ნაწილად არის აღიარებული.

2020 წლის შემოდგომაზე, 44-დღიანი კონფლიქტის შემდეგ, აზერბაიჯანმა ყარაბაღის მრავალი ქალაქი, სოფელი და დასახლება სომხეთის თითქმის 30-წლიანი ოკუპაციისგან გაათავისუფლა.

2023 წლის სექტემბერში, „ანტიტერორისტული ოპერაციის“ შემდეგ რეგიონში სეპარატისტული ძალების დანებების შედეგად, აზერბაიჯანმა ყარაბაღზე სრული სუვერენიტეტი აღადგინა.

თურქეთი იყო ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა, რომელმაც ხოჯალის სისასტიკე ხოცვა-ჟლეტად აღიარა და მსხვერპლთათვის სამართლიანობის აღდგენისკენ მოუწოდა.