კოპერნიკის ატმოსფეროს მონიტორინგის სამსახურის (CAMS) მიერ ჩატარებული ახალი ანალიზის თანახმად, 2026 წელს მსოფლიო მოსახლეობის დაახლოებით 40% მიწისპირა ოზონის მავნე დონის ზემოქმედების ქვეშ მოექცა.
ოთხშაბათს გამოქვეყნებული ანალიზი ნათლად აჩვენებს, თუ როგორ გაზარდა ოზონით დაბინძურება მსოფლიოს უმეტეს ნაწილში წლის პირველ რვა თვეში ექსტრემალურმა სიცხემ და ჰაერის დაბინძურებამ ერთობლივად.
CAMS-ის მონაცემებით, მსოფლიო მოსახლეობის მხოლოდ 5% იმყოფებოდა ოზონის „კარგი“ კატეგორიის დონის პირობებში; ყველაზე მეტად დაზარალებული რეგიონი აზია აღმოჩნდა, რომელსაც ევროპა და ჩრდილოეთ ამერიკა მოჰყვება.
2026 წელს აზიის მოსახლეობის დაახლოებით 60% ოზონის „უკიდურესად ცუდი“ დონის ზემოქმედების ქვეშ იმყოფებოდა. ხოლო თუ „ცუდი“ და „ძალიან ცუდი“ დონის მქონე მაჩვენებლებსაც ჩავთვლით, ეს მაჩვენებელი 90%-მდე გაიზარდა.
ევროპაში მოსახლეობის 50% ოზონის „ცუდი“, „ძალიან ცუდი“ ან „უკიდურესად ცუდი“ დონის ზემოქმედებას განიცდიდა. ივნისიდან აგვისტომდე დაფიქსირებულმა სიცხის ტალღებმა ოზონის კონცენტრაციის ზრდაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა.
„ოზონ-კლიმატის სასჯელი“
ჩრდილოეთ ამერიკაში მოსახლეობის ორ მესამედზე მეტი ოზონის „ცუდი“, „ძალიან ცუდი“ ან „უკიდურესად ცუდი“ დონის ქვეშ მოექცა, რაშიც თავისი წვლილი მასშტაბური ტყის ხანძრებით გამოწვეულმა გამონაბოლქვმაც შეიტანა.
CAMS-მა აღნიშნა, რომ ოკეანეთი კვლავ რჩება რეგიონად ოზონის ყველაზე დაბალი ზემოქმედებით, სადაც რეგიონის მთელი მოსახლეობა „კარგი“ ან „ზომიერი“ დონის ოზონის პირობებში ცხოვრობს.
სამხრეთ ამერიკაში მოსახლეობის 81% იმყოფებოდა ოზონის „კარგი“ ან „ზომიერი“ დონის პირობებში, ხოლო აფრიკაში ამ მაჩვენებელმა 56% შეადგინა.
ანალიზში ასევე ყურადღება გამახვილდა ტრანსსასაზღვრო ჰაერის დაბინძურების მზარდ მნიშვნელობაზე, რადგან ტყის ხანძრების კვამლი, უდაბნოს მტვერი და სხვა დამაბინძურებლები სახელმწიფო საზღვრებსა და ოკეანეებს კვეთენ და ათასობით კილომეტრს გადიან.
CAMS-ის განცხადებით, მიღებული შედეგები ხაზს უსვამს კავშირს კლიმატის ცვლილებასა და ჰაერის ხარისხს შორის.
ოზონი თავისთავად სათბურის აირია, თუმცა მაღალი ტემპერატურა ქმნის პირობებს ოზონის წარმოქმნისთვის, რასაც მეცნიერები „ოზონ-კლიმატის სასჯელს“ უწოდებენ.
CAMS-ის დირექტორმა ლორენს რუილმა განაცხადა: „ჰაერის დაბინძურებამ საზღვრები არ იცის. ტყის ხანძრის კვამლს, ოზონსა და მტვერს შეუძლია ათასობით კილომეტრის გავლა და იმ დასახლებებზე ზემოქმედება, რომლებიც მათი წარმოშობის ადგილიდან ძალიან შორს მდებარეობს“.
რუილმა აღნიშნა, რომ მიღებული შედეგები ხაზს უსვამს კლიმატის ზომებთან ერთად ჰაერის ხარისხის გასაუმჯობესებლად გლობალური მასშტაბით მოქმედების აუცილებლობას.
