ნუმან ქურთულმუში, რომელიც ოფიციალური ვიზიტით შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში იმყოფება, შვედეთის საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტის მრგვალი მაგიდის შეხვედრაში მონაწილეობდა, სადაც აკადემიკოსებს, კვლევითი ცენტრების წარმომადგენლებსა და დიპლომატებს შეხვდა.
თავის გამოსვლაში ქურთულმუშმა კმაყოფილება გამოთქვა პროგრამაში მონაწილეობის გამო და ისაუბრა ცვალებად მსოფლიოში თურქეთის ადგილზე, ევროპის მომავალზე, ნატოს ორიენტირებზე, საერთაშორისო სისტემის განახლებაზე, მშვიდობისა და სამართლიანობის ძიებაზე, ასევე ამ საკითხებში საპარლამენტო დიპლომატიის როლზე.
ქურთულმუშმა ყურადღება გაამახვილა თურქეთსა და შვედეთს შორის არსებულ ისტორიულ ურთიერთობებზე და აღნიშნა, რომ 2024 წელს შვედეთის ნატოში გაწევრიანებით ამ ურთიერთობებმა უფრო სტრატეგიული ხასიათი შეიძინა.
მან მიუთითა, რომ დღეს კაცობრიობა თანამედროვე ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო პერიოდს გადის და მსოფლიოში მიმდინარე მოვლენები არა მხოლოდ დროებითი ტურბულენტობა ან ლოკალური კრიზისებია, არამედ ღრმა ტრანსფორმაციის ნაწილი.
ქურთულმუშმა აღნიშნა, რომ კონფლიქტებისა და ომების გავრცელების ამ პერიოდში ხდება ერების სუვერენული უფლებების აშკარა დარღვევა. მან ხაზი გაუსვა ღაზაში პალესტინელი ხალხის წინააღმდეგ განხორციელებულ გენოციდს, ასევე მიგრაციის პრობლემას, კლიმატურ კრიზისსა და სწრაფ ტექნოლოგიურ პროგრესს, რაც ცვლის სამყაროს აღქმას.
მისი თქმით, ერთპოლუსიანი თუ ორპოლუსიანი მსოფლიო სისტემა დასრულდა და უკვე ჩამოყალიბდა მრავალცენტრიანი მსოფლიო, თუმცა ამ ახალი ეპოქის სტრუქტურა, წესები და ინსტიტუტები კვლავ გაურკვეველია.
როგორც ამ გაურკვევლობის მაგალითები, ქურთულმუშმა დაასახელა რუსეთის 4-წლიანი ომი უკრაინის წინააღმდეგ, ისრაელისა და ამერიკის ომი ირანის წინააღმდეგ და ირანის საპასუხო ქმედებები, რომლებმაც კონფლიქტი ახლო აღმოსავლეთსა და ყურის რეგიონში განავრცო. მან აღნიშნა: „ირანისთვის თავსმოხვეული ომი აჩვენებს რეგიონული უსაფრთხოების არქიტექტურის არარსებობას. ჩვენ მივდივართ რთული მრავალპოლუსიანობისკენ, სადაც დიდ სახელმწიფოებსა და რეგიონულ აქტორებს შორის ინტერესები იკვეთება. ასეთ სისტემაში ვერცერთი ძალა ვერ შეძლებს საკუთარი ნების იოლად თავსმოხვევას, რაც შეთანხმების ძიებასა და ახალ პარტნიორობებს კიდევ უფრო მნიშვნელოვანს ხდის“.
ქურთულმუშმა განაცხადა, რომ წესებზე დაფუძნებულმა საერთაშორისო წესრიგმა განიცადა ეროზია როგორც ლეგიტიმურობის, ისე ფუნქციონირების მხრივ: „ინსტიტუტები კვლავ არსებობს, მაგრამ მათი გავლენა შეზღუდულია. გაეროს უშიშროების საბჭო, მისი მუდმივი წევრების ვეტოს უფლების გამო, უძლურია აღკვეთოს კრიზისები და დაასრულოს ომები“.
მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ღაზაში მიმდინარე გენოციდი და დასავლეთ სანაპიროზე პალესტინელი ხალხის წინააღმდეგ მოქმედი „აპარტეიდის“ რეჟიმი კაცობრიობის სინდისის გამოცდაა. „როდესაც ღაზა მიწასთან სწორდება და ამას ‘ოპერაციას’ უწოდებენ, როდესაც ტერორიზმთან ბრძოლის რიტორიკა გამოიყენება გენოციდის განსახორციელებლად და ჰუმანიტარული დახმარების დაბლოკვა ‘უსაფრთხოების ზომად’ საღდება, ჩვენ მოწმენი ვართ საერთაშორისო სამართლის კოლაფსის“.
„ჩვენ გვსურს ეს მდიდარი მემკვიდრეობა მშვიდობის დასამყარებლად გამოვიყენოთ“
მეჯლისის თავმჯდომარემ ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ გლობალური კრიზისების ფონზე კოლექტიური მოქმედების უნარი სუსტდება. მან ხაზი გაუსვა ახალი და სამართლიანი გლობალური სისტემის მშენებლობის აუცილებლობას: „ჩვენი პრეზიდენტის სიტყვები - ‘მსოფლიო ხუთზე მეტია’ - ასახავს ამ ფუნდამენტური ცვლილების საჭიროებას. დღეს, ისე როგორც არასდროს, საჭიროა დიალოგი და მედიაცია“.
ევროპულ ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავების შესახებ ქურთულმუშმა აღნიშნა:
„ჩვენი ერთ-ერთი მთავარი საკითხი ევროპის კონტინენტის უსაფრთხოება და თავდაცვაა. თურქეთში ნატოს ორი მნიშვნელოვანი სამიტი გაიმართება: პირველი - ნატოს საპარლამენტო სამიტი 28-29 ივნისს სტამბოლში, ხოლო მეორე - ნატოს სახელმწიფოთა და მთავრობის მეთაურთა სამიტი 7-8 ივლისს ანკარაში. ეს სამიტები იქნება ისტორიული შესაძლებლობა ალიანსის პოლიტიკური ერთობისა და სტრატეგიული მიზნების დასადასტურებლად“.
ქურთულმუშმა დაამატა, რომ ნატო არ უნდა იყოს მხოლოდ სამხედრო ორგანიზაცია, არამედ უნდა განავითაროს პოლიტიკური ხედვა მშვიდობის დასამყარებლად.
დასასრულს მან განაცხადა: „თურქეთი მზად არის აქტიური წვლილი შეიტანოს ევროპის უსაფრთხოებაში. ისტორია, გეოგრაფია და გეოპოლიტიკა ნათლად აჩვენებს, რომ თურქეთი ევროპაშია. ამ ფაქტის უგულებელყოფა სტრატეგიული ხედვის ნაკლებობაა. ჩვენ გვაქვს მტკიცე კავშირები აზიასთან, ახლო აღმოსავლეთთან და აფრიკასთანაც. გვსურს ეს მდიდარი მემკვიდრეობა და გეოპოლიტიკური გავლენა მშვიდობის მხარდასაჭერად გამოვიყენოთ როგორც ევროპაში, ისე მის ფარგლებს გარეთ“.
