აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ „თეირანის თხოვნით, ირანის ენერგეტიკულ ობიექტებზე თავდასხმებს 10 დღის ვადით შეაჩერებს“. მიუხედავად იმისა, რომ ირანელმა მაღალჩინოსანმა აშშ-ის სამშვიდობო წინადადებას „ცალმხრივი და უსამართლო“ უწოდა, ტრამპი ამტკიცებს, რომ მოლაპარაკებები „ძალიან კარგად“ მიმდინარეობს.
28 თებერვალს აშშ-ისა და ისრაელის მიერ ირანის წინააღმდეგ დაწყებულმა თავდასხმებმა ათასობით ადამიანის სიკვდილი გამოიწვია, გავრცელდა მეზობელ ქვეყნებში და ენერგომატარებლებზე ფასების მკვეთრი ზრდის გამო გლობალურ ეკონომიკას დაარტყა.
ხუთშაბათს, თეთრ სახლში გამართული კაბინეტის სხდომის დროს, ტრამპი დაიმუქრა ირანზე ზეწოლის გაზრდით, თუ შეთანხმება ვერ მოხერხდება; თუმცა მოგვიანებით სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებულ პოსტში აღნიშნა, რომ ირანის ენერგეტიკულ ობიექტებზე თავდასხმებს 10 დღით, 2026 წლის 6 აპრილამდე შეაჩერებს.
„მოლაპარაკებები გრძელდება და „ყალბი მედიისა“ (Fake News) და სხვების მცდარი განცხადებების მიუხედავად, ყველაფერი ძალიან კარგად მიდის,“ - დასძინა ტრამპმა Truth Social-ის პოსტში.
მოგვიანებით, Fox News-ის გადაცემა „The Five“-ში საუბრისას, ტრამპმა თქვა, რომ ირანელებმა შვიდდღიანი პაუზა ითხოვეს. თეირანიდან ოფიციალური პასუხი ჯერჯერობით არ გაჟღერებულა.
თუმცა, Wall Street Journal-ი სამშვიდობო მოლაპარაკებების შუამავლებზე დაყრდნობით იტყობინება, რომ ირანს ენერგეტიკულ ობიექტებზე თავდასხმების 10-დღიანი პაუზა არ მოუთხოვია.
უპილოტო სწრაფმავალი კატარღები
ომმა მნიშვნელოვნად შეაფერხა საზღვაო გადაზიდვები, რის გამოც ნედლი ნავთობის ფასი დაახლოებით 40%-ით გაიზარდა, ხოლო აზიაში თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) მიწოდება თითქმის ორი მესამედით გახშირდა. აზოტზე დაფუძნებული სასუქების ფასები, რომლებიც კრიტიკულია სურსათის წარმოებისთვის, დაახლოებით 50%-ით გაიზარდა.
ტრამპის ოპტიმისტური შეფასების მიუხედავად, ირანი აგრძელებს საპასუხო დარტყმებს ისრაელსა და აშშ-ის ბაზებზე; გარდა ამისა, მან დაარტყა ყურის ქვეყნებს და ფაქტობრივად დაბლოკა ახლო აღმოსავლეთიდან საწვავის ექსპორტი ჰორმუზის სრუტის გავლით.
პენტაგონმა განაცხადა, რომ ირანის წინააღმდეგ ოპერაციების ფარგლებში პატრულირებისთვის უპილოტო სწრაფმავალი კატარღები განათავსა. ეს არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ვაშინგტონმა დაადასტურა ამ ტიპის ტექნიკის გამოყენება აქტიურ კონფლიქტში.
ტრამპმა აღნიშნა, რომ თუ ირანი არ შეასრულებს აშშ-ის მოთხოვნებს სრუტის გახსნისა და ბირთვული პროგრამის დასრულების შესახებ, ამერიკა მათი „ყველაზე საშინელი კოშმარი“ გახდება. მან ასევე ახსენა, რომ ირანის ნავთობზე კონტროლის დამყარება ერთ-ერთი ვარიანტია, თუმცა დეტალებზე არ უსაუბრია.
ირანელი მაღალჩინოსნის თქმით, აშშ-ის 15-პუნქტიანი წინადადება, რომელიც თეირანს პაკისტანის მეშვეობით გადაეცა, ოთხშაბათს უმაღლესმა პირებმა და სულიერი ლიდერის წარმომადგენელმა დეტალურად განიხილეს. მისი თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ ეს გეგმა მხოლოდ აშშ-ისა და ისრაელის ინტერესებს ემსახურება, დიპლომატია არ დასრულებულა. თუმცა, შეტაკებები ინტენსიურად გრძელდება.
ხუთშაბათს ირანმა ისრაელის მიმართულებით მრავალი რაკეტა გაუშვა, რომლებმაც თელ-ავივი, ჰაიფა და სხვა რეგიონები დააზიანა. ისრაელის არმიის ცნობით, თელ-ავივს სულ მცირე ერთი ბალისტიკური რაკეტა მოხვდა.
ისრაელის სასწრაფო დახმარების სამსახურის ინფორმაციით, ჩრდილოეთ ქალაქ ნაჰარიაში „ჰეზბოლას“ მიერ ნასროლი რაკეტების შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა.
ირანში კი დარტყმები განხორციელდა სამხრეთ ქალაქ ბენდერ-აბასზე და შირაზის მახლობლად მდებარე სოფელზე. გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ისფაჰანში უნივერსიტეტის შენობა დაიბომბა.
ჰორმუზის სრუტის საკითხი
ტრამპმა ხუთშაბათს წამოაყენა წინადადება, რომ კეთილი ნების ნიშნად ირანმა ჰორმუზის სრუტეში 10 ნავთობტანკერის გატარების უფლება მისცეს, რომელთა შორის პაკისტანის დროშის ქვეშ მცურავი გემებიცაა.
პრეზიდენტმა ახლო აღმოსავლეთში ათასობით ჯარისკაცი გაგზავნა, რომელთა ნაწილი უკვე ადგილზეა, რაც ზრდის სახმელეთო ინტერვენციის ალბათობას.
ტრამპის სპეციალურმა წარმომადგენელმა, სტივ ვიტკოფმა, დაადასტურა, რომ აშშ-მა გაგზავნა „15-პუნქტიანი სამოქმედო გეგმა“, რომელიც მოლაპარაკებების საფუძველი უნდა გახდეს. გავრცელებული ინფორმაციით, ეს სია მოიცავს ირანის ბირთვული პროგრამის ლიკვიდაციას, რაკეტების შეზღუდვას და სრუტეზე კონტროლის ფაქტობრივ გადაცემას.
პაკისტანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადა, რომ აშშ-სა და ირანს შორის „ირიბი მოლაპარაკებები“ ისლამაბადის შუამავლობით მიმდინარეობს; თურქეთი და ეგვიპტეც მხარს უჭერენ ამ პროცესს.
ნავარაუდევია, რომ ნებისმიერი სახის მოლაპარაკება უაღრესად რთული იქნება. ირანული წყაროების თანახმად, ომის დაწყების შემდეგ თეირანმა პოზიციები გაამკაცრა და მოითხოვს გარანტიებს მომავალი სამხედრო მოქმედებების წინააღმდეგ, კომპენსაციას ზარალისთვის და სრუტეზე ოფიციალურ კონტროლს. ასევე, ირანი ითხოვს, რომ ნებისმიერ შეთანხმებაში ლიბანიც იყოს ჩართული.
ტრამპს არ დაუკონკრეტებია, თუ ვისთან აწარმოებს აშშ მოლაპარაკებებს ირანში, რადგან რეგიონში მიმდინარე ომის დროს ათასობით ადამიანთან ერთად ბევრი მაღალჩინოსანიც დაიღუპა.
